![]() |
|
|
Fazörler (phasors) / 10 Temmuz 2008
Fazör (phasor), sinuzoidal bir işaret temsil eden karmaşık sayıdır (complex number). Sinüzoidal kaynaklı devrelerin sürekli hal tepkilerinin(steady state response) bulunmasında sıkça kullanılır. Özellikle kapasite ve bobin elemanı bulunan devreler zaman bölgesinde analiz edilmek istendiğinde integrodiferansiyel denklemlerin çözümü gerekirken, fazör bölgesinde analiz edilirse analiz cebrik denklemlerin çözümüne dönüşür. Ancak zaman bölgesinde çözüm hem geçici hem sürekli zaman tepkisini bulmamıza imkan verirken fazör bölgesinde yapılan analiz ile sadece sürekli hal tepkisi bulunabilir. …devamı Giriş Merhaba arkadaşlar, self(inductance) ve kapasite(capacitance) elemanlarının farklı frekanslarda farklı davrandıklarını biliyoruz. Kapasite elemanımız yüksek frekanslarda kısa devre gibi alçak frekanslarda ise açık devre gibi davranırken bobin(self) elemanımız yüksek frekanslarda açık devre gibi, alçak frekanslarda kısa devre gibi davranır. Bunu bu elemanların zaman domainindeki tanım bağıntılarından görebileceğimiz gibi fazör domainindeki tanım bağıntılarından da görebiliriz. Bu elemanların bulunduğu devreleri zaman domaininde analiz etmeye çalıştığımızda uzun uzun diferansiyel denklemlerle uğraşmak durumunda kalıyoruz ki bir yerden sonra hesaplar içinden çıkılmaz bir hal alıyor. Ancak eğer devremizin kaynağı sinüsoidal ise fazör kolaylığı yardımımıza yetişiyor, çünkü sinüsoidal kaynaklı bir devrede bütüüün akım ve gerilim büyüklükleri kaynakla aynı frekanslı sinüsoidal büyüklüklerdir değişen sadece büyüklükleri ve fazlarıdır. O zaman biz bu bütüüün akım ve gerilimleri cos lu sin li göstermektense fazör olarak gösterelim ve analizimizi kolaylaştıralım(fazör ve karmaşık sayılar başlıklı bir yazıda bu geçişten kısaca bahsetmiştik). Sözü fazla uzatmayalım, en son demiştik ki bu elemanlar(kapasite ve self) farklı frekanslarda farklı davranıyor, o zaman bu elemanları çeşitli kombinasyonlarda kullanarak gelen bir işareti frekansına göre geçirebilir, durdurabilir; gelen işaret frekansı için bir alt limit veya üst limit veya her ikisini birden koyabiliriz. Yani gelen işareti filtreleyebiliriz, gerçekleştirdiğimiz devre de bir filtre olmuş olur. Filtre diyoruz, bir süzme işlemi yapıyoruz bu fltreler neye göre süzüyoruz? Frekansa göre süzüyor . Bunu niye yapmak isteriz? En kaba cevabıyla bir sistemden almak istediğimiz işarete farklı frekanstaki işaretler karışıyorsa ve biz halis muhlis kendi işaretimizi istiyorsak karışan frekansa dur bakalım dememiz gerekir. Tabi bunu %100 yapmak imkansız ancak olabildiğince yaklaşarak bizi idare edecek işareti elde edebiliriz. Çıkışta aldığımız işaret süzme işleminden sonra görmek istediğimiz işaretle aynı büyüklükte veya aynı fazda olmayabilir ancak faz kayması veya büyüklük değişimi işaretimizi bozmaz, bizim için işaretimizin şekli önemlidir. Şimdi en basit filtre tipi olan alçak geçiren filtremize bakalım. Alçak geçiren! frekansı alçak olan işaretleri geçiren filtre. …devamı Düzenleniyor RC devrelerinde adından da anlaşıldığı üzere ve yukarda da resmi görüldüğü üzere seri bağlı direnç ve kapasiteden oluşan bir devrenin davranışı incelenir. Biz bu basit devrenin analizinde devre analizinin en temel kanunlarından olan KVL yani kirchoff voltaj yasasını kullanacağız. …devamı |
|
| |